Λένε ότι υπάρχει ένας πόλεμος ο όποιος μαίνεται στον κόσμο της τζαζ.

    Στο ένα στρατόπεδο οι δυνάμεις της παράδοσης, φύλακες του παρελθόντος, αφιερωμένοι στη διατήρηση μιας μαγικής τζαζ κληρονομιάς, οι δυνάμεις της παράδοσης απαιτούν βαθιά γνώση και απόλυτο σεβασμό γι’ αυτά που έχουν γίνει στο παρελθόν λατρεύουν τις μουσικές του χθες και θεοποιούν μουσικούς πεθαμένους προ πολλού προειδοποιούν ότι η τζαζ διαφθείρεται από την επιφανειακότητα των μοντέρνων καιρών και ψάχνουν τον εξαγνισμό της μέσω της εκ νέου ανακάλυψης των ριζών. Διδάσκουν το ευαγγέλιο της μελέτης, της μίμησης, της ταπεινότητας και του σεβασμού. Παντρεμένοι με την ιστορία και ερωτευμένοι με την κληρονομιά, οι πιστοί στην παράδοση, ανέλαβαν σταυροφορία για την αναγέννηση της καλλιτεχνικής δόξας της παλιάς τζαζ.
   Στο άλλο στρατόπεδο βρίσκονται οι δυνάμεις της ανανέωσης, υπερασπιστές του μέλλοντος, αφιερωμένοι σε μία επιθετική εξέλιξη της τζαζ αισθητικής αποδέχονται μόνο το καινούργιο, το μη οικείο αμφισβητούν την καλλιτεχνική αυθεντία, κοροϊδεύουν την μουσική επανάληψη και θεωρούν το παίξιμο σε παλιό στυλ έναν αναχρονισμό χωρίς καμία ζωή. Επιμένουν στο ότι η "κοινώς αποδεκτή". Τζαζ πρέπει να είναι πρωτοποριακή μουσική, μπροστά από τον καιρό της. Ασπάζονται τη φιλοσοφία της μη προβλεψιμότητας, της εκκεντρικότητας, του θάρρους και της επανάστασης. Προασπίζοντας το όραμα της αλλαγής και του μοντερνισμού, οι δυνάμεις της ανανέωσης πολεμούν για την απελευθέρωση της τζαζ από τους δεσμούς της με το ξεπερασμένο, το απηρχαιωμένο και την επανεγκαθίδρυση της σαν μουσική του μέλλοντος.

   Λένε ότι είναι ένας πόλεμος μεγάλος σε έκταση και αποφασιστικότητα. Λένε ότι είναι ένας πικρός ανταγωνισμός μεταξύ αντιδιαμετρικά ισταμένων αντιπάλων. Λένε ότι πρέπει να είναι ή το ένα ή το άλλο: Παράδοση ή ανανέωση, παρελθόν ή μέλλον, χθες ή αύριο. Λένε ότι είναι μια άγρια και ανηλεής πάλη για την ψυχή του τζαζ μουσικού και την μοίρα της τζαζ.

   Αλλά κάνουν λάθος.

   Αυτή η φαινομενικά τεράστια διαμάχη –υποδαυλιζόμενη, χρησιμοποιούμενη και οξυμένη από τα τζαζ έντυπα, τα MME και δυστυχώς από πολλούς τζαζ μουσικούς– δεν είναι τίποτα παραπάνω από ένας μικροκαβγάς και ως επί το πλείστον ψεύτικος. Γιατί;
Διότι απλούστατα, ούτε οι δυνάμεις της παράδοσης ούτε αυτές της ανανέωσης ενσωματώνουν το πραγματικό πνεύμα της τζαζ.

   Τζαζ δεν σημαίνει παντοτινό καταφύγιο στο παρελθόν, δοξάζοντας τυφλά τα είδωλα που παρήλθαν αλλά ούτε ανεξέλεγκτη πορεία προς το μέλλον εγκαταλείποντας τα αριστουργήματα του παρελθόντος.
   Ο σκοπός των τζαζ μουσικών δεν πρέπει να είναι η εξάσκηση των τεχνικών και η αναπαραγωγή της μουσικής των προκατόχων τους, ούτε όμως η αποκήρυξη της σοφίας των παλιών και η θυσία του ωραίου και φυσικού γι αυτό που θα μπορούσε να θεωρηθεί καινοτομία.
Δεν τίθεται θέμα ανακτήσεως του παλαιού ή επιδιώξεως του καινούριου.    

   Το θέμα είναι η αντιμετώπιση, η αποστολή της πραγματικότητας, η ένωση σε εορτασμό του τώρα ή η παραλυσία από μια γελοία και ανακόλουθη αντίφαση.
    Ο σκοπός όλων των τζαζ μουσικών πρέπει να είναι η κατά το δυνατό τιμιότερη έκφραση των ιδεών και συναισθημάτων της στιγμής, η από κοινού δημιουργία αυτοσχεδιασμών και συνεκτικών καλλιτεχνικών χειρονομιών, η απόρριψη κατά την εκτέλεση όλων των προμελετημένων συνταγών, θεωριών και δογμάτων και ακολούθως το αδέσμευτο παίξιμο.
    Το πνεύμα της τζαζ είναι η αμεσότητα, ο αυθορμητισμός με δύο λόγια ο αυτοσχεδιασμός.

    Όταν αυτό το απλό αλλά υψίστης αξίας πνεύμα κατανοηθεί και βιωθεί  -όταν ο αυτοσχεδιασμός γίνει αποδεκτός ως η ανώτατη ηθική αξία της τζαζ-  τα υπόλοιπα ζητούμενα της παράδοσης και της ανανέωσης ικανοποιούνται και από τις δύο πλευρές χωρίς διαμάχη.
Ο καλός αυτοσχεδιασμός πάντοτε περιέχει στοιχεία ανανέωσης, δεδομένου ότι το κάθε άτομο διαθέτει μια ξεχωριστή παρακαταθήκη σκέψεων και συναισθημάτων που εκφράζονται διαφορετικά και απρόβλεπτα σύμφωνα με τη διάθεση της στιγμής. Ταυτοχρόνως ο καλός αυτοσχεδιασμός πάντοτε κάνει αναφορές στην παράδοση, δεδομένου ότι κανείς μας δεν μπορεί να ξεφύγει από την επιρροή των προκατόχων και ότι όλοι οι άνθρωποι φέρουν έως ένα βαθμό τη σφραγίδα της καταγωγής τους. Γι αυτό λοιπόν όταν ακούτε τζαζ προσπαθήστε να κάνετε ακριβώς αυτό: Ακούστε.
Μη θεωρητικοποιείτε, μην αναλύετε, μη δημιουργείτε κατηγορίες. Ακούστε τέλεια και ξεκάθαρα. Αν σας αρέσει, υπέροχα, αν πάλι όχι, δεν πειράζει. Απλώς ακούστε τους καλλιτέχνες να μοιράζονται την έμπνευση και την ένταση της στιγμής μεταξύ τους και μεταξύ σας.

   Joshua Redman  1992

   Μετάφραση:  Γιάννης Σταυρόπουλος

 

---

 

official website  Joshua Redman