ΦΛΩΡΟΣ ΦΛΩΡΙΔΗΣ ΣΕ ΠΡΩΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ 1996 - Συνέντευξη: ΦΩΝΤΑΣ ΤΡΟΥΣΑΣ
"JAZZ & TZAZ" / τεύχος: 41/42 1996, Σελ. 12-14
Download_PDF : Φλώρος Φλωρίδης σε πρώτο πρόσωπο_του Φώντας Τρούσας_1996 223 KB
Συνάντησα τον Φλώρο Φλωρίδη σ' ένα από τα διαλείμματα
της τελευταίας του περιοδείας ανά την Βαλκανική και λίγο πριν ξεκινήσει τις, εν Ελλάδι, εμφανίσεις του με τα διάφορα projects, που έχει κατά καιρούς δημιουργήσει ή συμμετάσχει. Είπαμε πολλά και θίξαμε, ακροθιγώς ίσως, ακόμη περισσότερα. Με νωπές, βεβαίως, τις αναμνήσεις από το τελευταίο του ταξίδι στην Ρουμανία, "μπήκαμε" σε μία κουβέντα χωρίς συγκεκριμένο θέμα, αλλά με εξαιρετικά ενδιαφέρουσες απόψεις και πληροφορίες τις οποίες και παραθέτω.
Φλώρο, πες μας αρχικά για τις εμφανίσεις σου στην Ρουμανία. Τι ακριβώς συνέβη εκεί;
Στην Ρουμανία είχα δύο εμφανίσεις. Συμμετείχα στο festival του Ιασίου καθώς επίσης και σε μια συναυλία στην Κωστάντζα στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης. Εκεί συνεργάστηκα μ' ένα πιανίστα της σύγχρονης σκηνής, ρουμανοαρμενικής καταγωγής, τον Harry Tavitian, γνωστός βέβαια και από τις ηχογραφήσεις του στην Leo Records. Είχαμε πρωτοσυναντηθεί στην Αθήνα στην γιορτή για τα 600 τεύχη του περιοδικού ΑΝΤΙ, έτσι λοιπόν η συνεργασία μας αυτή, επί ρουμανικού εδάφους πλέον, αποτέλεσε μία γόνιμη συνέχεια.
Στο Ιάσιο παίξαμε ως trio με την συμμετοχή του drummer Corneliu Stroel, ενώ στην Κωστάντζα προστέθηκε στην σύνθεσή μας και ο ποιητής Dinu Adam.
Πώς αντιμετωπίζεται, γενικώς, η jazz στην Ρουμανία;
Πιστεύω πως εδώ στην Ελλάδα γνωρίζουμε λίγα πράγματα. Υπάρχει μήπως κάποια ταύτιση με τις σκηνές της Πολωνίας ή της Ουγγαρίας;
Η jazz έχει την θέση που της πρέπει στην Ρουμανία, όπως εξάλλου σε όλες τις χώρες της ανατολικής Ευρώπης. Παρ' ότι δεν έχω πάει στην Πολωνία ή στην Ουγγαρία, νομίζω πως η ρουμανική jazz σκηνή δεν έχει να ζηλέψει τίποτα από άλλες "ανατολικές" σκηνές όπως της Βουλγαρίας ή της Σερβίας ας πούμε. Στην ακαδημία του Βουκουρεστίου υπάρχει τμήμα jazz, πολλοί μουσικοί παίζουν καθημερινά και γενικώς τα πράγματα μου φαίνονται καλύτερα απ' ότι εδώ. Είναι εξάλλου και αυτή η σκηνή με τον Johnny RaduKanu επί κεφαλής, που είναι παγκοσμίως γνωστή.
Κυκλοφόρησες τελευταία, σχεδόν ταυτόχρονα, δύο δίσκους. Στον πρώτο απ' αυτούς "Το βέλος του χρόνου" συμπεριέλαβες κομμάτια, που είχες ηχογραφήσει από το 1989 ως το 1993. Για ποιο λόγο συνέβη αυτό;
Κατά κάποιο τρόπο ήταν ένα συμμάζεμα ορισμένων πραγμάτων για τα οποία πίστευα και πιστεύω ότι έπρεπε πάση θυσία να βγουν. Για παράδειγμα, το "Αρ(ρ)αγές διότι", που ηχογραφήθηκε το 1989, είναι ένα κομμάτι έντονα αυτοσχεδιαστικής δομής. Ηχογραφήθηκε, τότε μ' ένα sexteto από την Θεσσαλονίκη και παρ' ότι είχε 22 λεπτά διάρκεια, δεν μπορούσε από μόνο του να καλύψει την χωρητικότητα ενός CD. Καταλαβαίνεις λοιπόν κάτω από ποιο σκεπτικό επελέγησαν τα κομμάτια και κυκλοφόρησε τελικά ο δίσκος.
Θα ήθελα να μείνουμε λίγο στην "Σιωπή", στον Edgar Allen Poe και στην συνεργασία σου με την Ρούλα Πατεράκη. Πώς σκέφθηκες και επένδυσες μουσικά το πιο υποβλητικό κείμενό του;
Κατ' αρχάς με την Ρούλα Πατεράκη γνωριζόμαστε και συνεργαζόμαστε από χρόνια. Από την εποχή του "Άδωνις" ακόμη. (σημ. δίσκος του Φλώρου Φλωρίδη ηχογραφημένος στο ομώνυμο θέατρο της Θεσσαλονίκης στις 21/10/1983). Μετά ήταν και κάποιες άλλες συγκυρίες. Όπως οι εκπομπές του Μιχάλη Γρηγορίου στο, πάλαι ποτέ, Τρίτο Πρόγραμμα, που φιλοξενούσαν συχνά τέτοιου είδους εγχειρήματα. - Η συνύπαρξη μουσικής και λόγου δεν ήταν κάτι σύνηθες τότε, ασχέτως αν αργότερα, βγήκαν διάφορα τέτοια πράγματα. - Θυμάμαι πως εκείνη την εποχή η Πατεράκη ετοίμαζε μία παράσταση για το Μέγαρο όπου οι φωνές θα έπαιζαν ένα ξεχωριστό ρόλο, εμένα, από την άλλη, πάτα με ενδιέφερε κάτι τέτοιο, οπότε, όπως καταλαβαίνεις όλα κάποια στιγμή βρήκαν τον δρόμο τους. Τώρα όσον αφορά το κείμενο του Poe, επιλέχτηκε και γιατί μας άρεσε αλλά και γιατί εξέφραζε εκείνη την εποχή που ηχογραφήθηκε τις ψυχοδιανοητικές μας μας απόψεις γύρω από κάθε τι που συνέβαινε. Μιλάμε για το 1990 βέβαια, αν καιν δεν βλέπω σε τι θα διέφερε αναγκαστικά το σήμερα.
Θυμάμαι μια εκπληκτική συναυλία που είχατε δώσει, ως septeto, με την επωνυμία Mediterranean Ensemble, στην Πάτρα, τον Ιούλιο του 1991. Συμμετείχαν σε 'κείνο το σχήμα και ο Carlos Zingaro στο βιολί και ο Jean Marc Montera στις ηλεκτρικές κιθάρες αλλά και άλλοι μουσικοί όπως ο Tony Rousconi και ο Anouar Brahem. Μάλιστα ηχογραφήσεις με τον Zingaro και τον Montera υπάρχουν και στον δίσκο σου. Μίλησέ μας λίγο γι' αυτές τις συνεργασίες.
Το "Bloody foreigners" με τον Carlos Zingaro είναι ηχογραφημένο στο Wuppertal της Γερμανίας το 1992. Δώσαμε τότε μία συναυλία εκεί ως "Pyrichia". Στο group συμμετείχαν τόσο ο Ηλίας Παπαδόπουλος με τον Peter Kowald που έπαιζαν και στο ομώνυμο album όσο και ο Zingaro με τον Okay Temiz. Η στιγμή που επιλέχθηκε για τον δίσκο αφορά το μέρος ενός κομματιού που είμασταν duo εγώ και ο Carlos. Η ηχογράφηση όμως με τον Montera και τον Paul Lovens δεν αποτελεί κάποιο τμήμα μιας σύνθεσης. Είναι ένα αυτοδύναμο κομμάτι, ένα από τα αρκετά που έχουμε ερμηνεύσει ως trio σε πολλές συναυλίες στην Μασσαλία στην Θεσσαλονίκη, στην Αθήνα στην Λευκωσία και αλλού. Όλα αυτά βέβαια συνέβησαν ένα-δύο χρόνια μετά την συνάντηση της Πάτρας.
Ξέρω ότι το θέμα "παράδοση" σε απασχολεί εδώ και πολλά χρόνια, εν αντιθέσει με το όψιμο ενδιαφέρον πολλών τον τελευταίο καιρό. Πέσ' μας λίγο γι' αυτή την σχέση.
Η ιστορία είναι όντως παλιά και θα μας γυρίσει χρόνια πίσω, στα 1979, τότε που ηχογραφήσαμε με τον Σάκη Παπαδημητρίου το "Αυτοσχεδιάζοντας στου Μπαράκου". Εκεί μεταξύ άλλων υπάρχει ο "Δημοτικός αυτοσχεδιασμός". Αλλά και στο πρώτο μου προσωπικό album το "(v)Τζζρρρτ", από το 1980, υπήρχε ένα κομμάτι με έντονα παραδοσιακά στοιχεία, το "Μπαντούρα - άλτο". Από την εποχή του "Krok Trio" θα άξιζε να αναφέρω το "Πέντε έλληνες στον Άδη" και από 'κει και πέρα κάποια πράγματα περισσότερο γνωστά, όπως οι δίσκοι με το "Pyrichia" και το "Wutu Wupatu". Εν πάση περιπτώσει, αυτό που πρέπει να πω, είναι ότι η jazz ως γνήσια λαϊκή μουσική έχει άρρηκτες σχέσεις με αυτό που λέμε "παράδοση".Έτσι λοιπόν, όταν ξέφυγε από το στενό αμερικάνικό της περιβάλλον, απέδειξε αυτό ακριβώς μ' έναν αδιαμφισβήτητο τρόπο. Κύταξε δηλαδή βαθιά στις ρίζες και από 'κει και πέρα το ξεπέρασμα και το σπάσιμο των αρχικών κανόνων. Και όλα αυτά βέβαια μακρυά από μόδες και ταμπέλες, βλέπε ethnic music κλπ. Κάτω απ' αυτό το σκεπτικό ξεκίνησα κι εγώ από τότε, για να φθάσουμε αισίως στην πιο πρόσφατη δισκογραφημένη δουλειά μου με την Μπάντα της Φλώρινας.
Πώς γνωρίστηκες με την Μπάντα;
Η πρώτη μας επαφή χρονολογείται από το 1985, την εποχή που με τους Χειμερινούς Κολυμβητές ηχογραφούσαμε τον δεύτερο δίσκο μας "Από το Πάρκο στη Μυροβόλο". Εγώ, που είχα επιφορτιστεί από το συγκρότημα με το θέμα των πνευστών είχα μια πιο έντονη συνεργασία με τον κυρ-Τάσο τον Βαλκάνη, ο οποίος δυστυχώς δεν ζει πια. Αυτός ήταν βέβαια και ο ιδρυτής της Μπάντας. Δώσαμε εκείνη την εποχή κάποιες συναυλίες μαζί ως Χειμερινοί Κολυμβητές πάντα - ενώ παράλληλα, από τότε, μου μπαίνει η ιδέα του δίσκου. Βεβαίως χρειάστηκαν 11 χρόνια για να κυκλοφορήσει αυτός, αλλά τι να γίνει. Έφυγε από τη ζωή, εν τω μεταξύ, και κυρ-Τάσος...
Καταλαβαίνω. Φλώρο, πέσ' μου, ποια είναι η γνώμη για τον ρόλο που έπαιξε ο κινηματογράφος -και αναφέρομαι κυρίως στις ταινίες του Kusturica και τις μουσικές του Bregovic- στην αποδοχή αυτών των ηχοχρωμάτων;
Αναμφισβήτητα έπαιξε μεγάλο ρόλο αν και, καταλαβαίνεις δεν θά 'πρεπε να περιμένουμε τον Bregovic για να γνωρίσουμε τις μουσικές μας. Το ότι ο δικός μας δίσκος κυκλοφόρησε αυτή την εποχή, που τέτοιες μουσικές ακούγονται από παντού, μάλλον οφείλεται σε κάποια συγκυρία. Εμάς μας απασχολούσαν αυτοί οι ήχοι καιρό πριν οι μουσικές του Bregovic κάνουν την δική τους πορεία.
Θα μπορούσαμε να πούμε δυο κουβέντες για την προέλευση αυτών των επονομαζόμενων "βαλκανικών" μουσικών; Κάπου νιώθω να συνυπάρχει το ανατολίτικο με ευρωπαϊκό στοιχείο.
Τα χάλκινα πνευστά ήλθαν στην Βαλκαική τον προηγούμενο αιώνα στα πλαίσια του εξευρωπαϊσμού των στρατών της ευρύτερης περιοχής. Και οι Τούρκοι αντικατέστησαν τους δερβίσηδες και οι Σέρβοι και οι Ρουμάνοι άλλαξαν αρκετά στην μορφή και παρουσίαση των στρατών τους, αφού οι Γερμανοαυστριακοί εκπαιδευτές, έφεραν μεταξύ άλλων μαζί τους και την νέα μουσική αντίληψη των μπαντών. Όπως λοιπόν πέρασε το καινούργιο στοιχείο στις άλλες βαλκανικές χώρες, με τον ίδιο τρόπο ήλθε και σε μας. Εξάλλου και το κλαρίνο και το βιολί, που είναι δυτικογενή όργανα εμφανίστηκαν ταυτόχρονα σχεδόν με τα χάλκινα πνευστά στον ελληνικό χώρο.
ΜΠΑΝΤΑ ΤΗΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ - FLORINA BRASS BAND
Πάντως εμένα όλα αυτή η ιστορία μου θυμίζει κάπως Νέα Ορλεάνη. Δεν υπάρχει ένας παραλληλισμός σε σχέση με την διαμόρφωση της jazz εκεί; Οι μπάντες, τα στρατιωτικά εμβατήρια...
Ναι βέβαια. Υπάρχει ένας παραλληλισμός, μόνο που στην δική μας περίπτωση, γρήγορα, η όλη κατάσταση φάνηκε να γίνεται στατική. Εδώ όμως βρίσκεται και το πραγματικό ενδιαφέρον. Αν, δηλαδή, θα συνεχίσει όλη αυτή η ιστορία να έχει κάποια εξέλιξη. Ενώ στην Αμερική η jazz ακολούθησε νέους δρόμους και έγινε σύντομα μια παγκόσμια γλώσσα, οι μουσικές για τις οποίες συζητάμε, στον τόπο μας έμειναν για πάρα πολλά χρόνια στατικές. Βέβαια αυτό οφείλεται και στο γεγονός της επεκτατικής πολιτισμικής πολιτικής που ακολούθησε η Αμερική σε σχέση με τον υπόλοιπο κόσμο. Άνοιξε δηλαδή η jazz σε στυλ, επιρροές και επιδράσεις.
Το ανατολίτικο στοιχείο πού ακριβώς το εντοπίζεις εσύ; Μην ξεχνάμε ότι τα μέρη για τα οποία μιλάμε ήταν για πάρα πολλά χρόνια κάτω από την Τουρκική κυριαρχία.
Αρχικά να πούμε ότι αυτές οι μουσικές αν και παλαιότερα ακούγονταν σε ολόκληρη την Δυτική και Κεντρική Μακεδονία, σήμερα ακούγονται μόνο σ' ένα μέρος αυτής, που ξεκινάει από την Φλώρινα και φθάνει έως την Γουμένισσα. Τώρα, η τούρκικη παράδοση έχει να κάνει περισσότερο με μερικές μελωδίες ίσως που υπάρχουν στα κομμάτια που παίζουμε με την Μπάντα. Αν και κατά βάση δεν πρόκειται για τούρκικες μελωδίες, αλλά για σμυρνέϊκες. Το ρεπερτόριό μας είναι σίγουρα πολύ πιο πλούσιο και σε ρυθμούς και σε μελωδίες από ένα αντίστοιχο τούρκικο ή σέρβικο σχήμα. Υπάρχουν στοιχεία, για παράδειγμα, και από την Ποντιακή παράδοση και από το Ηπειρώτικο τραγούδι ακόμη και από το τσάμικο και το χασάπικο. Αυτό βασικά έχει να κάνει με την πολυμορφία όλων αυτών των ελληνικών πληθυσμών, οι οποίοι, από τις αρχές του αιώνα, άρχισαν να έρχονται εδώ από τα διάφορα μήκη και πλάτη που τους έδιωχναν. Έτσι κάπως διαμορφώθηκε το βαλκανικό χρώμα του ελληνικού ήχου.
Πόσος χώρος για αυτοσχεδιασμό υπάρχει σ' αυτές τις μουσικές και τι ενδεχομένως σημαίνει κάτι τέτοιο;
Αυτό είναι ένα σοβαρό θέμα. Εντάξει, έγινε ένας δίσκος, ήταν καλός, εκτιμηταίος και είχε να κάνει και με κάποιες συναισθηματικές καταστάσεις. Τι γίνεται όμως από 'δω και πέρα. Η δική μου προσπάθεια, από 'δω και στο εξής, θα είναι να "ανοίξει" όλη αυτή η φάση προς έναν αυτοσχεδιασμό, ο οποίος να μην είναι κατ' ανάγκη ο παραδοσιακός μόνο. Εμένα προσωπικά, δεν θα μου έλεγε κάτι αν γινόταν πάλι ένας δεύτερος τέτοιος δίσκος με άλλα τόσα κομμάτια στο ίδιο ύφος. Θα μου άρεσε όπως εγώ πήγα και πλησίασα μία άλλη μουσική, το ίδιο να γίνει και από την μεριά της παράδοσης. Οι μουσικές πρέπει να προχωράνε. Δεν είμαι παραδοσιακός μουσικός και εν πάση περιπτώσει έχουμε αρκετά καλούς τέτοιους μουσικούς που μπορούν να παίξουν αυτά τα πράγματα. Συν τοις άλλοις δεν είμαι και από τους ανθρώπους που πρεσβεύουν το "Η παράδοση για την παράδοση". Από τότε που ξεκίνησα θέλω να θεωρώ τον εαυτό μου έναν δημιουργικό μουσικό, που κυτάει και παραπέρα. Χώρος για τον αυτοσχεδιασμό, λοιπόν, σίγουρα υπάρχει και πρέπει να υπάρχει. Όχι μόνο για την Μπάντα της Φλώρινας, αλλά για κάθε τέτοιο σχήμα. Η ηθική -με την ευρύτερη έννοια- προσπάθεια "ανοίγματος" αυτών των πραγμάτων όταν γίνεται σωστά και με γνώση νομίζω ότι μόνο θετικά αποτελέσματα μπορεί να έχει. Φρεσκάρει την όλη ιστορία και ένα γεγονός μουσειακό αποκτά την σημερινή του μορφή. Προσωπικά θα ήθελα δηλαδή, η Μπάντα να αντιμετωπίζεται σαν ένα συγκρότημα του 1996. Να παίζει όπως ακριβώς παίζει, αλλά να κυτάει ταυτόχρονα προς τα μπροστά.
Τεχνικά πώς προσέγγισες αυτό το υλικό;
Μουσική είναι και νότες παίζονται. Κάθεσαι και μελετάς, ακούς, κάνεις πρόβες. Περί ρεπερτορίου πρόκειται. Στο επίπεδο που προσέγγισα εγώ τεχνικώς δεν υπήρχε κάτι εξαιρετικά δύσκολο. Βεβαίως οι μουσικές αυτές έχουν πολλές ιδιαιτερότητες, αλλά οι όποιες ρυθμικές δυσκολίες ξεπερνιώντε με προσεκτική μελέτη.
Φλώρος Φλωρίδης : reeds - Μιχάλης Σιγανίδης : bass - Κώστας Βόμβολος :
accordion | Wutu Wupatu_at parafono 1996
Photo : Stephanos Samakas
Φλώρο, ως γνωστόν η Θεσσαλονίκη είναι το ορμητήριό σου. Του χρόνου η πόλη ανακηρύσσεται πολιτιστική πρωτεύουσα της Ευρώπης. Πόσο κοντά είναι στις προσδοκίες σου ό,τι έχει πέσει έως τώρα στην αντίληψή σου σε σχέση με τον επικείμενο εορτασμό;
Αυτό που, για την ώρα, εγώ εισπράττω είναι ότι έχει χαθεί ήδη πάρα πολύς χρόνος και οι προετοιμασίες είναι απ' ότι φαίνεται της τελευταίας στιγμής. Οι οργανωτικές δομές των πολιτιστικών, τουλάχιστον, γεγονότων, δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί. Ιδέες υπάρχουν, αλλά από 'κει, μέχρι να γίνουν οι αντίστοιχες παραγωγές, υπάρχει απόσταση. Γενικώς υπάρχει μια αγωνία, αν θέλεις, που προέρχεται απ' αυτά που διαβάζω, μαθαίνω και αντιλαμβάνομαι σαν κάποιος, που έχει μάλιστα και μία πείρα διεθνών διοργανώσεων από το φεστιβάλ jazz του δήμου Θεσσαλονίκης, γύρω από τον χρόνο που απαιτείται για την επαρκή πλαισίωση τέτοιων γεγονότων.
Τελειώνοντας, θα ήθελα να σε ρωτήσω για τα άμεσα μελλοντικά σου σχέδια. Τα καλοκαιρινά ας πούμε.
Μέσ' το καλοκαίρι θα γίνουν αρκετές συναυλίες σε πόλεις της βόρειας Ελλάδας, στην Ηγουμενίτσα, στην Φλώρινα, στην Κοζάνη, στις Πρέσπες, αλλά και στην Πάτρα και την Αθήνα αργότερα, τόσο με την μπάντα της Φλώρινας όσο και με τους Χειμερινούς Κολυμβητές και τους Wutu Wupatu. Από δισκογραφικής πλευράς είναι σχεδόν έτοιμες οι ηχογραφήσεις ενός jazz trio με μένα, τον Νεκτάριο Καραντζή στο ακουστικό μπάσο και τον Νίκο Ψοφογιώργο στα τύμπανα. Λόγω του ότι ο Νεκτάριος αυτή την εποχή είναι στο στρατό, το trio έχει γίνει quarteto με την προσθήκη των Οδυσσέα Κωνσταντινόπουλου στο ηλεκτρικό μπάσο και Γιάννη Παυλίδη στην ηλεκτρική κιθάρα. Το CD που θα προκύψει θα είναι, μάλλον, καθαρά ακουστικό και θα κυκλοφορήσει βέβαια από την Ano-Kato Records, η οποία και έχει βοηθήσει αποφασιστικά σε όλα αυτά τα πράγματα. Αποτελεί δηλαδή τον απαραίτητο ενδιάμεσο της CD-ακής παραγωγής και της επικοινωνίας πας με το κοινό. Από το φθινόπωρο αρχίζει η νέα χρονιά και βλέπουμε...
Είπαμε κι άλλα με τον Φλώρο Φλωρίδη
-για τις εμφανίσεις του Ιουνίου που μας πέρασε στην Λουμπλιάνα, τις συνεργασίες του στο Βελιγράδι με τον Petrovic και τον Nikolic, για τις προτεραιότητες του χειμώνα και για διάφορα άλλα πράγματα- δίνοντας την αμοιβαία υπόσχεση, εν ευθέτω χρόνω, να πούμε περισσότερα, αφού η άγρια και προχωρημένη μεσημβρινή ώρα δεν συμμεριζόταν καθόλου τις διαθέσεις μας._
Artwork: Floros Floridis
Ano Kato Records - jnd re-records 015; 1996
website : Floros Floridis
ΜΠΑΝΤΑ ΦΛΩΡΙΝΑΣ "Όλοι Δικοί Μας Είμαστε" του Φώντας Τρούσας
Floros Floridis and Babis Papadopoulos
Floridis - Papadopoulos - Apostolakis